Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
 

Leerlingen verleiden gezond te eten (nudging)

Leerlingen willen graag een gezonde keuze kunnen maken in hun schoolkantine. Maar dan moet die gezonde keuze wel makkelijk en aantrekkelijk worden gemaakt. Jongeren vinden het namelijk niet eenvoudig om snoep, snacks en frisdrank te weerstaan als deze voor het grijpen liggen. 
Door aanpassingen aan te brengen in je kantine- en/of automatenaanbod, kun je leerlingen verleiden om gezonde(re) eetkeuzes te maken.

Een strategie die je hierbij kan helpen is het toepassen van ‘nudging’. Nudging is een methode om met een klein een duwtje in de goede richting bepaald gedrag te bevorderen, zonder daarbij de keuzevrijheid van mensen te beperken. Er bestaan verschillende ‘duwtjes’ (nudges) die je kunt gebruiken om leerlingen te verleiden om gezond(er) te eten. Deze nudges kunnen zich richten op het product zelf, de manier van presenteren, of een combinatie van beide. 

We geven hieronder voorbeelden van enkele nudges die je kunt gebruiken in de schoolkantine. Deze zijn gericht op het aanmoedigen van gezonde keuzes. Want dat werkt beter dan het ontmoedigen van ongezonde keuzes. 

Aantrekkelijk presenteren

Mensen hebben een voorkeur voor mooie, aantrekkelijke opties. Dus als je de gezondere keuze aantrekkelijker maakt, zullen je leerlingen er eerder voor kiezen. 

Voorbeelden:

  • Presenteer fruit of groente op een aantrekkelijke manier: doe bijvoorbeeld voorgesneden stukjes in mooi bakje of maak leuke fruitspiezen.
  • Laat broodjes er verleidelijk uitzien door ze te beleggen met verse producten, zoals rauwkost of rucola. Zorg ervoor dat ze net afgebakken zijn en heerlijk ruiken. Stal ze mooi uit in een doorzichtige verpakking of op een bordje.
  • Zorg er met belichting voor dat de gezonde keuze er extra aantrekkelijk uitziet, bijvoorbeeld door de gewenste keuze extra uit te lichten.  

De gezondere keuze als standaard

Je leerlingen zullen eerder gezonder kiezen als je van de gezondere keuze de standaardkeuze maakt. 

Voorbeelden:

  • Als je broodjes aanbiedt, bied dan standaard volkorenbrood aan en laat leerlingen vragen naar witbrood.
  • Leg alleen water en light-dranken in de koeling, en laat leerlingen vragen naar alternatieven.
  • Biedt standaard de ‘small’ optie aan van een product, en laat leerlingen vragen naar een ‘medium’ of ‘large’.
  • Verkoopt jullie school warme maaltijden? Serveer deze standaard in een kleine(re) portie. Als je ook een grote(re) portie verkoopt, zorg er dan voor dat het per gram dezelfde prijs heeft als de kleine portie (zodat deze keuze niet relatief goedkoper wordt). Serveer er standaard kraanwater bij.

Zichtbaar en bereikbaar

Wanneer de gezondere keuze meer in het oog springt of nabij ligt, is het waarschijnlijker dat leerlingen deze vaker kiezen dan het ongezondere alternatief. 

Voorbeelden:

  • Zorg dat gezonde broodjes, lekkere fruitsalades en andere gezonde producten goed zichtbaar zijn. Stal je producten uitgebreid uit. Laat maar zien dat jullie veel gezonde dingen hebben.
  • Laat de gezonde producten sterk in het oog springen, door ze bijvoorbeeld op ooghoogte te plaatsen of op centrale, opvallende punten te presenteren.
  • Gebruik doorzichtig folie en bakjes als je gezonde producten wil inpakken. Zorg dat leerlingen goed kunnen zien wat je verkoopt.
  • Leg ongezonde producten, zoals chips, koek en snoep, uit het zicht. En leg er veel minder van neer dan van de gezonde producten. 

De kracht van de meerderheid

Jongeren zijn geneigd om hun gedrag aan te passen aan dat van anderen om hen heen. Door te laten zien dat gezond gedrag heel normaal is, geef je altijd het goede voorbeeld. 

Voorbeelden:

  • Hang posters op die leerlingen uitnodigen om gezond te eten, bijvoorbeeld posters met leeftijdsgenoten die fruit of groente eten.
  • Zet bij gezonde broodjes ‘zeer populair’ of iets dergelijks. Zo maak je duidelijk dat dit broodje vaak gekozen wordt.
  • Promoot je gezonde acties en gezonde kantine op tv-schermen, via posters, sociale media of een prikbord. Laat zien dat de gezonde keuze de standaardkeuze is binnen de school.

Tips voor succesvolle nudges

  • Leer je doelgroep kennen: praat niet alleen met je leerlingen, maar observeer ook hun gedrag in en rondom de schoolkantine om meer inzicht te krijgen in hun keuzegedrag.
  • Specificeer welk gedrag je precies wil veranderen en maak het gewenste gedrag zo concreet mogelijk.
  • Bestudeer jouw kantine-omgeving en analyseer of de beste keuze makkelijker kan worden gemaakt.
  • Denk out-of-the-box: nudges lijken vaak simpel en logisch maar om ze te bedenken is creativiteit en het denken buiten de bestaande patronen nodig. Betrek de doelgroep dan ook bij het ontwikkelen van je 'duwtje'.

Kanttekening

Onderzoek naar nudging (en in het bijzonder in de schoolkantine) staat nog in de kinderschoenen. Er is nog weinig bekend over de effectiviteit op lange termijn en onder welke omstandigheden of specifieke doelgroepen nudging wel of niet effectief is. De bovenstaande suggesties zijn dan ook geen garantie voor succes. 
Wie verdiende er al een Schoolkantine Schaal?
Overzicht

Zoek je een middelbare school met een gezonde schoolkantine? Je kunt zoeken op een specifieke school of per provincie kijken welke scholen een Schoolkantine Schaal hebben.