Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
 

2. Kies een gezonder aanbod

We maken onderscheid tussen betere keuze versus weekkeuze:

  • De betere keuze zijn Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes. Denk hierbij aan volkorenbrood, halfvolle melk, water en 30+ kaas.
  • Weekkeuzes zijn producten die niet in de Schijf van Vijf staan en waarvan het advies aan consumenten is die niet meer dan 3 keer in de week te nemen. Denk hierbij aan witbrood, volle melk, frisdrank en 45+ kaas.

    Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes

    In alle aangeboden productgroepen (bijvoorbeeld brood, zuivel, dranken, beleg) biedt de kantine minstens één betere keuze (Schijf van Vijf-product en/of dagkeuze) aan, zodat de leerlingen de keuzemogelijkheid hebben.

    Alle productgroepen

    Producten worden onderverdeeld in deze productgroepen:

    1. Groente
    2. Fruit
    3. Brood en beleg
    4. Belegde broodjes
    5. Zuivelproducten
    6. Dranken
    7. Ontbijt/lunchmaaltijd
    8. Hoofdmaaltijd
    9. Hartige & zoete snacks

     
    sluiten
    Voorbeelden van een betere keuze


    Schijf van Vijf 

    Weekkeuze 

    Volkorenbrood 

     Witbrood 

    Halfvolle melk 

     Volle melk 

    Water 

     Frisdrank 

    30+ kaas 

     45+ kaas 


    sluiten

    Laat je inspireren

    Bekijk de Inspiratiebrochure (pdf opent in nieuw venster) voor uitleg, voorbeelden en tips van een gezonder aanbod of zoek naar Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes in de Productenlijst (pdf opent in nieuw venster).

    Blader hieronder door de Inspiratiebrochure.

    Overgangsperiode

    Sinds 2016 gelden de nieuwe Richtlijnen Gezondere Kantines. Deze richtlijnen zijn in lijn met de huidige Schijf van Vijf. Tot 1 september 2020 geldt voor bepaalde productgroepen een overgangsperiode waarin voor bepaalde productgroepen versoepelde criteria gelden. In het document Overgangsperiode (opent in nieuw venster) vind je producten die nog tot 1 september 2020 binnen de criteria ‘dagkeuze’ vallen, dus een betere keuze zijn. Hierdoor tellen tot 1 september 2020 meer producten mee als betere keuze. Zo krijgen kantines, cateraars en leveranciers de tijd om hun aanbod af te stemmen op de Richtlijnen Schijf van Vijf.

    Wil je weten wat de betere keuzes zijn vanaf september 2020? Gebruik dan de Inspiratielijst. Dan zit je ook in één keer goed, want de producten, die in Inspiratielijst staan, zijn nu ook al betere keuzes.

    Criteria voor de betere keuze

    Om te bepalen wat een betere keuze is, hebben we de Schijf van Vijf als basis genomen van de Richtlijnen Gezondere Kantines. De Schijf van Vijf staat vol gezonde producten om uit de kiezen. We maken onderscheid tussen de Schijf van Vijf-producten en producten buiten de Schijf van Vijf. De producten buiten de Schijf van Vijf zijn opgedeeld in dagkeuzes en weekkeuzes. Een dagkeuze is iets kleins wat je elke dag niet vaker dan 3 tot 5 keer kiest. Denk aan een klein koekje, een waterijsje of een eetlepel tomatenketchup. Een weekkeuze is iets groters wat je hooguit 3 keer per week kiest, zoals een croissant, frisdrank of een zakje chips.

    In het kort kun je zeggen dat:

    • Betere keuze = Schijf van Vijf en dagkeuzes
    • Weekkeuzes
    sluiten
    Specificaties

    Producten buiten de Schijf van Vijf zijn een dagkeuze als ze aan de volgende criteria voldoen:

    • Energie ≤ 75 kcal per verpakking  
    • Verzadigde vetzuren  ≤ 1,7 gram per verpakking
    • Zout ≤ 0,5 gram per verpakking
    • Voor water, thee en koffie geldt bovendien: geen suiker toegevoegd

    Voor frisdranken en sappen geldt: 

    • Energie ≤ 4 kcal per 100 milliliter
    • Verzadigde vetzuren ≤ 1,7 gram per verpakking
    • Zout ≤ 0,5 gram per verpakking.

    Om scholen de tijd te geven hun aanbod af te stemmen op de Richtlijnen Schijf van Vijf, geldt er een overgangsperiode.
    Tot 1 september 2020 telt daarom ook mee als de betere keuze:

    Dranken 

    Dranken met maximaal 30 kcal per 100 milliliter én maximaal 110 kcal per verpakking

    Belegde broodjes en boterhammen

    Bruine of volkoren broodjes en boterhammen, met maximale hoeveelheden beleg*:

    • Broodje: maximaal 25 gram zoet of maximaal 30 gram hartig beleg
    • Dubbele boterham/clubsandwich: maximaal 30 gram zoet of maximaal 40 gram hartig beleg
    • Saus en dressing: maximaal 1 eetlepel (15 gram)
    Warme maaltijden en maaltijdsalades  
    • Maaltijden die minimaal 150 gram groenten bevatten
    • Maaltijden die minimaal 100 gram groente per 150 gram maaltijdsaus bevatten
    • Saus en dressing: maximaal 1 eetlepel
    Soepen 

    Soepen met maximaal 100 kcal per 100 gram

    Zoete en hartige snacks, ijs 

    Snacks en ijsjes met maximaal 110 kcal per verpakking

    * Het soort beleg en smeersel wordt tot 1 september 2020 nog niet meegenomen bij de indeling van belegde broodjes, maar het is wenselijk zo veel mogelijk te kiezen voor beleg uit de Schijf van Vijf of beleg dat valt onder dagkeuzes.

    sluiten

    Receptideeën

    Wil je ideeën opdoen voor het maken van gezondere producten? Bekijk onze receptensite voor meer inspiratie.

    De juiste verhouding

    Bij het inrichten van je kantine telt ook de verhouding tussen betere keuzes en uitzonderingen mee. Zou je 12 appels aanbieden en 8 roze koeken, dan kom je uit op een kantine die voor 60% Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes (de betere keuzes) heeft. Leg je 16 appels neer en 4 roze koeken, dan is 80% een betere keuze. De Kantinescan berekent voor jou hoe de verhouding ligt.

    Zo werkt het
    Het aanbod van het uitgestalde aanbod in de kantine en het aanbod in automaten wordt apart geteld. Het aanbod met de laagste verhouding in combinatie met
    het aantal uitstralingspunten (zie pagina Maak de uitstraling gezond) bepaalt wat voor een kantine jij hebt: zilver, goud of ideaal. Dus stel: uit de Kantinescan blijkt dat je uitgestalde aanbod voor 80% bestaat uit Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes en het aanbod in de automaten voor 60% bestaat uit Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes, dan heb je een zilveren kantine. 

    Voorbeeld: hier zie je in het voorbeeld goud meer bruine broodjes en minder witte broodjes en krentenbollen dan bij het zilveren voorbeeld. De verhouding Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes/weekkeuzes is bij goud dus beter. 


    Goud             Zilver 
    sluiten

    Groente en fruit aanbieden

    In een zilveren kantine bied je ten minste groente óf fruit aan. In een gouden kantine bied je groente én fruit aan. Hoe meer groente en fruit je aanbiedt, hoe gezonder natuurlijk.

    Aantrekkelijk presenteren
    Je kunt groente aanbieden in de vorm van bijvoorbeeld snoeptomaatjes, mini-komkommers of mini-paprika. Maar ook als plakjes tomaat, komkommer of sla op broodjes. Fruit bied je aan in diverse varianten. Je kunt appels, mandarijnen, bananen aantrekkelijk presenteren op een fruitschaal die je geregeld bijvult. Of maak fruitspiesjes en bakjes gesneden fruit. Ook kun je fruit op brood aanbieden. Denk aan schijfjes appel, verse ananas en banaan op een tosti, of een broodje geitenkaas met peer.
    sluiten

    Stimuleer water drinken

    In je gezonde schoolkantine is water altijd beschikbaar, zowel bij het uitgestalde aanbod als in de automaten. 
    Watertappunt introduceren
    Het zou mooi zijn om een watertappunt in de school te introduceren. Zo hebben de leerlingen een mogelijkheid om gratis kraanwater te drinken in plaats van frisdrank. Als er geen mogelijkheid is om een watertappunt op school te introduceren, dan kunnen jullie tijdens de pauze kannen met water op de balie neerzetten waar leerlingen gratis van mogen nemen. Je kunt voor de afwisseling eens kannen maken met verse munt en een schijfje citroen of ander fruit of kruiden. Flesjes water aanbieden kan eventueel ook, dat is wel wat minder duurzaam.
    sluiten
    Wie verdiende er al een Schoolkantine Schaal?
    Overzicht

    Zoek je een middelbare school met een gezonde schoolkantine? Je kunt zoeken op een specifieke school of per provincie kijken welke scholen een Schoolkantine Schaal hebben.