Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
 

2. Kies een gezonder aanbod

De gezonde schoolkantine:

  • biedt in elke productgroep minstens één betere keuze aan
  • biedt gezonde en ongezonde keuzes aan in de juiste verhoudingen
  • biedt groente en/of fruit aan
  • stimuleert water drinken 

De betere keuze

In alle productgroepen (zoals brood, zuivel, dranken, beleg) biedt de kantine minstens één betere keuze aan. Bijvoorbeeld:

Betere keuze 

 Uitzondering 

Volkorenbrood 

 Witbrood 

Halfvolle melk 

 Volle melk 

Water 

 Frisdrank 

30+ kaas 

 45+ kaas 


Criteria voor de betere keuze

Om te bepalen wat een betere keuze is, hebben we de Schijf van Vijf als basis genomen van de Richtlijnen Gezondere Kantines. De Schijf van Vijf staat vol gezonde producten om uit de kiezen. We maken onderscheid tussen de Schijf van Vijf-producten en producten buiten de Schijf van Vijf. De producten buiten de Schijf van Vijf zijn opgedeeld in dagkeuzes en weekkeuzes. Een dagkeuze is iets kleins wat je elke dag niet vaker dan 3 tot 5 keer kiest. Denk aan een klein koekje, een waterijsje of een eetlepel tomatenketchup. Een weekkeuze is iets groters wat je hooguit 3 keer per week kiest, zoals een croissant, frisdrank of een zakje chips.

In het kort kun je zeggen dat:

  • Betere keuze = Schijf van Vijf en dagkeuzes
  • Uitzonderingen = weekkeuzes
Exacte criteria voor de betere keuze

Producten buiten de Schijf van Vijf zijn een dagkeuze als ze aan de volgende criteria voldoen:

  • Energie ≤ 75 kcal per verpakking  
  • Verzadigde vetzuren  ≤ 1,7 gram per verpakking
  • Zout ≤ 0,5 gram per verpakking
  • Voor water, thee en koffie geldt bovendien: geen suiker toegevoegd

Voor frisdranken en sappen geldt: 

  • Energie ≤ 4 kcal per 100 milliliter
  • Verzadigde vetzuren ≤ 1,7 gram per verpakking
  • Zout ≤ 0,5 gram per verpakking.

Omdat we net nieuwe richtlijnen hebben geldt er een overgangsperiode. Deze periode geeft scholen voldoende de tijd om hun aanbod aan te passen. Tot 1 januari 2020 telt daarom ook mee als de betere keuze:

Dranken 

Dranken met maximaal 30 kcal per 100 milliliter én maximaal 110 kcal per verpakking

Belegde broodjes en boterhammen

Bruine of volkoren broodjes en boterhammen, met maximale hoeveelheden beleg*:

  • Broodje: maximaal 25 gram zoet of maximaal 30 gram hartig beleg
  • Dubbele boterham/clubsandwich: maximaal 30 gram zoet of maximaal 40 gram hartig beleg
  • Saus en dressing: maximaal 1 eetlepel (15 gram)
Warme maaltijden en maaltijdsalades  
  • Maaltijden die minimaal 150 gram groenten bevatten
  • Maaltijden die minimaal 100 gram groente per 150 gram maaltijdsaus bevatten
  • Saus en dressing: maximaal 1 eetlepel
Soepen 

Soepen met maximaal 100 kcal per 100 gram

Zoete en hartige snacks, ijs 

Snacks en ijsjes met maximaal 110 kcal per verpakking

* Het soort beleg en smeersel wordt tot 1-1-2020 nog niet meegenomen bij de indeling van belegde broodjes, maar het is wenselijk zoveel mogelijk beleg uit de Schijf van Vijf of uit de dagkeuze te kiezen.

sluiten

Inspiratie voor de betere keuze

Download voor een uitgebreid overzicht van betere keuzes de Inspiratielijst (pdf, opent in nieuw venster) of blader de lijst hieronder door. In de Inspriratieliljst maken we ook onderscheid tussen Schijf van Vijf-producten en dagkeuzes, zodat je kunt kiezen voor meer Schijf van Vijf-producten. 

En hoe maak je met deze producten lekkere dingen om te verkopen? We geven ideeën met recepten (openen in pdf) voor:

En voor speciale gelegenheden:

De juiste verhoudingen

Bij het inrichten van je kantine telt ook de verhouding tussen het gezonde en ongezonde aanbod mee. Zou je 12 appels aanbieden en 8 roze koeken, dan kom je uit op een kantine die voor 60% betere keuzes heeft. Leg je 16 appels neer en 4 roze koeken, dan is 80% een betere keuze. De Kantinescan berekent voor jou hoe de verhouding ligt. Het aanbod van het uitgestalde aanbod in de kantine en het aanbod in automaten wordt apart geteld. Het laagste percentage in combinatie met het aantal uitstralingspunten (zie pagina Maak de uitstraling gezond) bepaalt wat voor een kantine jij hebt: zilver, goud of ideaal. Dus stel: uit de Kantinescan blijkt dat je uitgestalde aanbod voor 80% bestaat uit betere keuzes en het aanbod in de automaten voor 60% bestaat uit de betere keuze, dan heb je een zilveren kantine. 

Voorbeeld: hier zie je in het gouden voorbeeld meer bruine broodjes en minder witte broodjes en krentenbollen dan bij het zilveren voorbeeld. De verhouding betere keuze/uitzondering is bij goud dus beter.

Goud  Zilver 


Groente en fruit aanbieden

In een zilveren kantine bied je ten minste groente óf fruit aan. In een gouden kantine bied je groente én fruit aan. Hoe meer groente en fruit je aanbiedt, hoe beter natuurlijk. 

Je kunt groente aanbieden in de vorm van bijvoorbeeld snoeptomaatjes, mini-komkommers of mini-paprika. Maar ook als plakjes tomaat, komkommer of sla op broodjes. Fruit bied je aan in diverse varianten. Je kunt appels, mandarijnen, bananen aantrekkelijk presenteren op een fruitschaal die je geregeld bijvult. Of maak fruitspiesjes en bakjes gesneden fruit. Ook kun je fruit op brood aanbieden. Denk aan schijfjes appel, verse ananas en banaan op een tosti, of een broodje geitenkaas met peer. 

Stimuleer water drinken

In je gezonde schoolkantine is water altijd beschikbaar, zowel bij het uitgestalde aanbod als in de automaten. 

Het zou mooi zijn om een watertappunt in de school te introduceren. Zo hebben de leerlingen een mogelijkheid om gratis kraanwater te drinken in plaats van frisdrank. Als er geen mogelijkheid is om een watertappunt op school te introduceren, dan kunnen jullie tijdens de pauze kannen met water op de balie neerzetten waar leerlingen gratis van mogen nemen. Je kunt voor de afwisseling eens kannen maken met verse munt en een schijfje citroen of ander fruit of kruiden.

Flesjes water aanbieden kan eventueel ook, dat is wel wat minder duurzaam.

Wie verdiende er al een Schoolkantine Schaal?

Overzicht

Zoek je een middelbare school met een gezonde schoolkantine? Je kunt zoeken op een specifieke school of per provincie kijken welke scholen een Schoolkantine Schaal hebben.